Popyt na powierzchnię magazynową w Europie Środkowej najwyższy od dwóch dekad

Z danych opublikowanych przez międzynarodową firmę doradczą Cushman & Wakefield wynika, że w 2013 r. wybudowano w Europie Środkowej łącznie 690 000 mkw. nowoczesnej powierzchni przemysłowej, logistycznej i magazynowej. Wartość inwestycji wyniosła ponad 330 mln euro, co pozwoliło stworzyć w regionie ok. 3700 nowych miejsc pracy.

 

Źródło: Cushman & Wakefield 
 

Ferdinand Hlobil, dyrektor działu powierzchni przemysłowych i magazynowych na Europę Środkową firmy Cushman & Wakefield, powiedział: „Europa Środkowa dużo zyskuje na sąsiedztwie Niemiec, które są kołem zamachowym europejskiej gospodarki. Niemieckie firmy, zwłaszcza z sektora motoryzacyjnego, przenoszą produkcję do krajów Europy Środkowej od szeregu lat i nic nie wskazuje na to, aby proces ten miał się zakończyć. Optymizmem napawa fakt, że zagraniczne firmy budują tu zaawansowane technologicznie zakłady – region ten już nie jest tylko warsztatem, w którym odbywa się montaż samochodów z części wyprodukowanych gdzie indziej”.

W 2013 r. wolumen transakcji najmu powierzchni magazynowej w Polsce wyniósł ponad 2 mln mkw. Zawarte duże transakcje świadczą o tym, że Polska stała się bardzo atrakcyjną lokalizacją dla centralnych obiektów logistycznych dzięki znacznej poprawie infrastruktury drogowej oraz że oferuje dogodne warunki do ulokowania lub przeniesienia tu zakładów produkcyjnych z Europy Zachodniej lub innych krajów.

Tom Listowski, dyrektor działu powierzchni przemysłowych i magazynowych w Polsce i relacji z klientami korporacyjnymi na Europę Środkowo-Wschodnią firmy Cushman & Wakefield, powiedział: „Polska jest niewątpliwie jedną z najbardziej atrakcyjnych lokalizacji inwestycyjnych w Europie. Do kluczowych czynników można zaliczyć wzrost optymizmu konsumentów i wydatków konsumpcyjnych, stabilność polityczną, wzrost PKB, płynność oraz dostęp do kapitału ludzkiego i korzystne dla inwestorów przepisy prawa pracy. Przewidujemy, że dzięki nim Polska będzie przyciągać w najbliższych latach kolejne inwestycje”.

Rok 2013 był rekordowy pod względem ilości wynajętej powierzchni magazynowej w Europie Środkowej – wolumen transakcji w Czechach, Polsce, Rumunii oraz na Słowacji i Węgrzech wyniósł prawie 4 mln mkw. Zainteresowanie firm tym regionem może się utrzymać równie1)ż w bieżącym roku.

Ferdinand Hlobil powiedział: „W Europie Środkowej inwestują również firmy z innych części świata, które ze względu na dostęp do wysoko wykwalifikowanej siły roboczej budują tu nowe ośrodki badawczo-rozwojowe. Dotyczy to także podmiotów z sektora magazynowo-logistycznego, a zwłaszcza związanych z rozwojem handlu internetowego. W ich przypadku liczy się przede wszystkich niska cena i tania siła robocza”.

Dla porównania w 2012 r. wynajęto w Europie Środkowej ponad 2,8 mln mkw. powierzchni magazynowej, a rok wcześniej 3,2 mln mkw. Dziesięć lat temu roczny wolumen transakcji najmu wyniósł zaledwie ok. 500 000 mkw.

NAJWIĘKSI NAJEMCY W EUROPIE ŚRODKOWEJ

KRAJ	NAJEMCA	POWIERZCHNIA NAJMU (mkw.)
Czechy	DHL	420 000
Polska	Amazon	325 000
Słowacja	DHL	151 000
Rumunia*	Continental Tyres	108 000
Węgry	DHL	103 000

Źródło: Cushman & Wakefield

 * 50 000 mkw. istniejącej powierzchni + 58 000 mkw. w budowie

Nowe inwestycje

Deweloperzy wychodzą naprzeciw oczekiwaniom najemców, które zmieniają się wobec rozwoju handlu internetowego i rosnącego zainteresowania ekologicznymi rozwiązaniami w wynajmowanych obiektach. Niemniej jednak głównymi kryteriami przy wyborze powierzchni magazynowej są nadal jakość obiektu, siła robocza, infrastruktura i koszty najmu. W ubiegłym roku nowa podaż powierzchni magazynowej wyniosła prawie 690 000 mkw. i była zbliżona do średniej z ostatnich czterech lat – dla porównania w 2012 r. powstało ok. 740 000 mkw. nowej powierzchni.

Ferdinand Hlobil powiedział: „Rynek powierzchni magazynowej w Europie Środkowej ustabilizował się na poziomie ok. 700 000 mkw. nowych inwestycji rocznie i taki wolumen powierzchni znajduje najemców wśród nowych firm napływających do tego regionu. Mało prawdopodobny jest powrót rocznej podaży do rekordowych poziomów z lat 2007-2008, gdy wynosiła ona blisko 2,5 mln mkw. Obecnie rynek jest w stanie równowagi, co sprzyja zarówno najemcom, deweloperom, jak i inwestorom”.

Popyt i czynsze

Od trzech lat wskaźnik pustostanów utrzymuje się na dobrym poziomie, który dla całego regionu wynosi średnio 10 proc. Jeżeli nie wystąpią istotne zmiany koniunktury, dotychczasowa dynamika popytu utrzyma się również w bieżącym roku. Wynika to z wysokości stawek czynszu podstawowego, które wahają się w granicach 3,5-3,7 EUR/mkw./miesiąc, w zależności od atrakcyjności lokalizacji i stopy pustostanów.

Łączne zasoby nowoczesnej powierzchni magazynowej w Europie Środkowej wynoszą obecnie 16,5 mln mkw.

Nowe trendy

Europa Środkowa ma znaczny potencjał gospodarczy i siłę nabywczą. Rośnie jej atrakcyjność zarówno dla producentów, jak i firm logistycznych, dla których granice państwowe są coraz mniej istotne. Plany ekspansji firm produkcyjnych są uzależnione przede wszystkim od jakości, dostępności, kosztów i lojalności pracowników. Natomiast w logistyce najważniejszymi czynnikami są zasięg oddziaływania i odległość do klientów. W związku z tym kluczem do przyszłości Europy Środkowej jest bliska współpraca.

Ferdinand Hlobil dodaje: „W przypadku miast takich Wrocław i Liberec czy Katowice i Ostrawa wspólny marketing może przynieść więcej korzyści niż rywalizacja. Dla firm możliwość uzyskania pełnych danych o lokalnym rynku stanowi znaczne ułatwienie, ponieważ nie muszą tracić czasu na poszukiwania informacji u różnych źródeł. Region, który jest dobrze przygotowany i reaguje na potrzeby inwestorów, ma znacznie większe szanse przyciągnąć kolejne inwestycje”.

Źródło: Cushman & Wakefield

Raport NBP: W IV kwartale ubiegłego roku ceny transakcyjne nieruchomości na rynkach pierwotnym i wtórnym pozostawały stabilne

Narodowy Bank Polski opublikował 20 lutego kwartalną informację o cenach mieszkań i sytuacji na rynku nieruchomości. Wynika z niej, że w IV kwartale 2013 r. kontynuowane były najważniejsze trendy obserwowane w poprzednich kwartałach. 

Na największych rynkach mieszkaniowych Polski zmniejszyła się liczba mieszkań deweloperskich oczekujących na sprzedaż. Było to konsekwencją rosnącej sprzedaży mieszkań oraz racjonalizacji zachowań deweloperów, którzy coraz lepiej dostosowują wielkości oferowanych mieszkań i ich ceny do potrzeb nabywców. 

Równocześnie rosnący popyt i malejąca nadwyżka mieszkań na rynku pierwotnym sześciu największych miast wpłynęły na zahamowanie spadkowej tendencji cen mieszkań na tym rynku. Przełożyło się to również na stabilizację cen mieszkań na rynku wtórnym tych miast. Natomiast w Warszawie, najbardziej rozwiniętym rynku mieszkaniowym w Polsce, od początku 2013 r. widoczny jest wzrost średnich cen transakcyjnych na rynku pierwotnym. 

Liczba sprzedanych mieszkań na rynku pierwotnym sześciu największych miast wyniosła według firmy REAS prawie 10,9 tys., czyli zwiększyła się w ostatnim kwartale 2013 r. o ponad 14 proc. względem poprzedniego kwartału. Natomiast w ujęciu rocznym wzrost sprzedaży wyniósł ponad 17 proc. Tak wysoka liczba transakcji jest porównywalna z notowaną w okresie boomu mieszkaniowego w latach 2007/2008. Wpływ na to miały czynniki leżące zarówno po stronie popytu na mieszkania, jak też podaży mieszkań. 

Poprawia się kondycja deweloperów, co wynika z hamowania tendencji spadkowej cen mieszkań, spadku kosztów budowy, spadku liczby niesprzedanych kontraktów na budowę mieszkań i wzrostu popytu na nie. Ponieważ stopniowo zmniejsza się liczba mieszkań oczekujących na sprzedaż, koszty finansowe ich utrzymania dla deweloperów maleją. W porównaniu do poprzedniego roku zmniejszyła się liczba bankructw firm deweloperskich. 

W 2013 r. oddano do użytku o 6,8 tys. mieszkań mniej niż w poprzednim roku, ale też w ubiegłym roku była najniższa od 2006 r. liczba wydanych pozwoleń na budowę mieszkań. Liczba rozpoczętych inwestycji była w 2013 r. najniższa od 8 lat, jednak w II półroczu ub. r. obserwowano jej wyższy poziom od notowanego w tym samym okresie 2012 r. Jeżeli ta tendencja utrzyma się, to za dwa lata na rynku pojawi się więcej mieszkań, a wzrost cen będzie umiarkowany. 

• W IV kw. 2013 r. ceny ofertowe mieszkań na rynkach pierwotnych wszystkich miast, zarówno nowo wystawionych na rynek, jak i będących już w ofercie, były stabilne. Deweloperzy coraz lepiej dostosowują wielkości oferowanych mieszkań i ich ceny do potrzeb nabywców. Na rynkach pierwotnych 7 i 9 miast obserwowano stabilizację cen transakcyjnych. W omawianym okresie wystąpiło wyraźne hamowanie spadko-wej tendencji cen transakcyjnych mieszkań na rynkach wtórnych największych miast Polski. Natomiast na rynku pierwotnym Warszawy kolejny kwartał z rzędu odnotowano wzrost cen transakcyjnych. 
• Na rynku wtórnym Warszawy i 7 największych miast obserwujemy wydłużający się czas sprzedaży, który wynika z niedopasowanych cen ofertowych względem cen transakcyjnych.
• W IV kw. 2013 r. utrzymywał się stabilny poziom stóp procentowych nowych złotowych kredytów mieszkaniowych. W połączeniu z rosnącym wynagrodzeniem wpłynęło to na poprawę wskaźników kredytowej dostępności mieszkania. Szacunkowe wypłaty kredytów mieszkaniowych były na poziomie wyższym od notowanych w poprzednim kwartale oraz tym samym okresie roku poprzedniego. Sprzedaż mieszkań na rynku pierwotnym i wtórnym była wspierana przez zakupy gotówkowe.
• Sprzedaż mieszkań na rynku pierwotnym największych miast szybko rośnie od czte-rech kwartałów, a nadwyżka niesprzedanych mieszkań zmierza do stanu, który można uznać za zrównoważony. Tendencja ta była kontynuowana w IV kw. 2013 r. 
• W 2013 r. oddano do użytku o 6,8 tys. mieszkań mniej niż w poprzednim roku, ale liczba ta jest historycznie patrząc wysoka. W ub. r. najniższa od 2006 r. była liczba wydanych pozwoleń na budowę mieszkań. Liczba rozpoczętych inwestycji była w 2013 r. najniższa od 8 lat, jednak w II półroczu ub. r. obserwowano jej wyższy poziom od notowanego w tym samym okresie 2012 r. Jeżeli ta tendencja będzie trwała, to za dwa lata na rynku pojawi się więcej mieszkań, a wzrost cen będzie umiarkowany.
• Produkcja nowych mieszkań jest rentowna dla deweloperów. Liczba bankructw firm deweloperskich zmniejszyła się w porównaniu do poprzedniego roku.
• Saldo kredytów dla przedsiębiorstw na finansowanie nieruchomości nieznacznie spadło. Natomiast saldo kredytów dla deweloperów na budowę mieszkań nieznacz-nie wzrosło oraz lekko poprawiła się ich jakość. 
• Na rynku nieruchomości komercyjnych utrzymuje się wzrostowy trend wolumenu transakcji inwestycyjnych, które wyniosły w 2013 r. 3,5 mld euro.

Pełny raport >

nbp.pl

Inwestycje w nieruchomości komercyjne w Polsce na poziomie 3,3 miliarda euro w 2013 roku

Według najnowszego raportu Savills analizującego rynek inwestycyjny w Polsce, aktywność inwestorów w 2013 r. była najwyższa od 2006 r., co przełożyło się na wolumen inwestycji o wartości €3,3 mld, około 21% więcej niż w 2012 r. Najwyższą aktywność odnotowano w sektorze nieruchomości handlowych, którego udział w całkowitym wolumenie transakcji inwestycyjnych wyniósł 43%. Transakcje z sektora nieruchomości biurowych stanowiły 36% całkowitego wolumenu, nieruchomości magazynowych 18%, a pozostałe 3% dotyczyło sektora hotelowego.

Michał Ćwikliński, dyrektor Działu Doradztwa Inwestycyjnego w Savills Polska, mówi: “Udział inwestorów zagranicznych stanowił ponad 90% zeszłorocznego wolumenu transakcji, z czego ponad połowa to transakcje niemieckich i austriackich funduszy inwestycyjnych.” 

Międzynarodowy doradca na rynku nieruchomości podaje, że największym zainteresowaniem inwestorów cieszyły się najlepsze nieruchomości, w szczególności wiodące regionalne centra handlowe. Wśród nieruchomości biurowych powodzeniem cieszyły się tradycyjnie budynki zlokalizowane w centrum Warszawy. Popyt na nieruchomości biurowe zlokalizowane w Warszawie poza centrum był w zeszłym roku nieco niższy. Inwestorzy wykazywali za to więcej zainteresowania powierzchniami biurowymi na rynkach regionalnych. 

Mark Freeman, dyrektor Działu Wycen i Doradztwa w Savills Polska, dodaje: „Zainteresowanie inwestorów wiodącymi rynkami regionalnymi rośnie na skutek dynamicznego wzrostu sektora usług dla biznesu w Polsce, który jest jednym z głównych źródeł popytu najemców.”

Wysoką aktywność inwestycyjną można było obserwować również w sektorze magazynowym, w którym suma transakcji inwestycyjnych przekroczyła w zeszłym roku €600 mln. Oprócz transakcji zakupu kilku dużych portfolio nieruchomości magazynowych, które to dominowały w zeszłym roku, inwestorzy coraz chętniej kupują nieruchomości magazynowe wynajęte w całości jednemu najemcy w oparciu o wieloletnią umową najmu. 

Według analityków Savills, stopy zwrotu dla najlepszych nieruchomości biurowych pozostają stabilne na poziomie 6.00% dla Warszawy (centrum) oraz 7.50%-7.75% dla wiodących miast regionalnych (Kraków, Wrocław, Trójmiasto, Poznań). Stopy zwrotu dla najlepszych nieruchomości handlowych kształtują się na poziomie 5.75% dla najlepszych centrów handlowych w Warszawie i 6.00% dla najlepszych centrów w miastach regionalnych. Dla nieruchomości magazynowych, stopy zwrotu kształtowały się na poziomie 7.50% dla nowoczesnych obiektów wynajętych w całości jednemu najemcy na długi okres czasu oraz około 8.25% dla parków magazynowych wynajmowanych wielu najemcom. 

Savills przewiduje, że aktywność inwestycyjna pozostanie na wysokim poziomie w 2014 r., a wolumen transakcji inwestycyjnych osiągnie zbliżony poziom do zeszłorocznego i może wynieść w przybliżeniu €2.9 - €3.3 mld. Wolumen transakcji inwestycyjnych na rynku biurowym może osiągnąć 50-60% całego wolumenu, t.j. ponad €1.66 mld. Oczekujemy także, że zainteresowanie ze strony inwestorów na rynku nieruchomości magazynowych utrzyma się, z przewagą transakcji zakupu dużych portfolio nieruchomości oraz obiektów wynajętych w całości jednemu najemcy na długi okres czasu. 

Michał Stępień, starszy konsultant w Dziale Badań i Doradztwa Savills, dodaje: „Spodziewamy się, że w tym roku transakcje nieruchomościami biurowymi zdominują rynek inwestycyjny, a aktywność deweloperów będzie jeszcze wyższa na rynkach regionalnych i znacznie wzrośnie w Warszawie w lokalizacjach poza centrum, w szczególności na Mokotowie. Wierzymy, że na rynku jest wciąż wystarczająco dużo atrakcyjnych nieruchomości, które zaspokoją popyt inwestorów, zarówno na rynku najlepszych, jak i drugorzędnych nieruchomości.”

Londyn nadal najdroższą lokalizacją biurową świata

Wzrost czynszów w londyńskiej dzielnicy West End o 5 proc.za sprawą silnego popytu i malejącej podaży

• Londyn najdroższą lokalizacją biurową świata drugi rok z rzędu
• Hongkong ponownie na drugiej pozycji rankingu za Londynem
• W skali światowej czynsze wzrosły o 3 proc.

Z najnowszego raportu firmy Cushman & Wakefield dotyczącego powierzchni biurowych na świecie Office Space Across the World wynika, że londyńska dzielnica West End została drugi rok z rzędu najdroższą lokalizacją biurową świata przed Hongkongiem.

W 2013 r. silny popyt i malejąca podaż powierzchni biurowej wysokiej jakości spowodowały wzrost czynszów w dzielnicy West End o 5 proc. Natomiast w hongkońskiej dzielnicy Central czynsze utrzymały się na stabilnym poziomie, wskutek czego zwiększyły się różnice pomiędzy tymi dwoma lokalizacjami pod względem wysokości łącznych kosztów najmu.

Digby Flower, dyrektor generalny Cushman & Wakefield w Wielkiej Brytanii i dyrektor działu ds. rynków londyńskich, powiedział: „Londyn nadal przyciąga wiele międzynarodowych firm i zyskuje na atrakcyjności w skali globalnej. Czynsze w 2014 r. mogą znacząco wzrosnąć wskutek bardzo ograniczonej dostępności powierzchni biurowej w dzielnicy West End i niesłabnącego popytu ze strony wszystkich sektorów”.

W 2013 r. czynsze w skali światowej wzrosły trzeci rok z rzędu o 3 proc., ale tempo wzrostu we wszystkich trzech regionach było stosunkowo niewielkie. Jednak na niektórych rynkach takich jak Afryka i Bliski Wschód czynsze za najlepsze powierzchnie biurowe wzrosły aż o 10 proc.

Moskiewski centralny obszar biznesu (COB) awansował z szóstej pozycji w ubiegłorocznym rankingu na trzecie miejsce ze względu na utrzymujący się w ciągu ostatnich 12 miesięcy wysoki poziom czynszów i stabilny popyt na rynku najmu. Natomiast w większości lokalizacji krajów Azji i Pacyfiku, w tym w Pekinie, Tokio oraz rejonie Connaught Place w New Delhi, czynsze nie uległy znacznym zmianom. Jednak obszar Connaught Place spadł z czwartego miejsca na ósme wskutek umocnienia się w 2013 r. zarówno dolara amerykańskiego, jak i euro wobec indyjskiej rupii, co wpłynęło na zmianę pozycji New Delhi w rankingu pod względem łącznych kosztów najmu liczonych w dolarach czy euro.

NAJDROŻSZE LOKALIZACJE BIUROWE ŚWIATA - RANKING WG KRAJÓW
POZ. W 2013 R.	poz. w 2014 r.	kraj	miasto	lokalizacja	koszt najmu (eur/mkw./rok)		koszt najmu (USd/st.kw./rok)
1	1	Wielka Brytania	Londyn	West End		2122	271,61
2	2	Hongkong	Hongkong	Central		1432	183,32
6	3	Rosja	Moskwa	COB		1092	139,80
7	4	Chiny	Pekin	COB		1027	131,48
5	5	Japonia	Tokio	COB (5 okręgów centralnych)		1003	128,34
8	6	USA	Nowy Jork	Midtown (Madison/Piąta Aleja)		993	127,09
3	7	Brazylia	Rio de Janeiro	Zona Sul		991	126,87
4	8	Indie	New Delhi	Connaught Place		959	122,73
10	9	Francja	Paryż	COB		895	114,58
9	10	Australia	Sydney	COB		844	108,05
33	37	Polska	Warszawa	COB		395	50.60

Źródło: Cushman & Wakefield 2014

Definicja kosztów najmu

Łączne koszty najmu uwzględniają czynsze, opłaty eksploatacyjne i lokalne podatki płatne przez najemcę, co umożliwia bezpośrednie porównanie poszczególnych państw.

EMEA (Europa, Bliski Wschód, Afryka)

W Europie niedobór powierzchni biurowej wysokiej jakości dotyczył szeregu rynków, w tym Londynu i Frankfurtu, a rosnący popyt w tych miastach wywierał presję wzrostową na czynsze. W skali całego regionu ubiegłoroczne wzrosty czynszów były stosunkowo nieduże przy znacznym zróżnicowaniu pomiędzy poszczególnymi rynkami. W 2013 r. czynsze wzrosły w Europie o 3 proc., czyli najwięcej od czasu spowolnienia gospodarczego w 2008 r.

Największą dynamikę w regionie EMEA odnotowano w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki, w których czynsze wzrosły w ubiegłym roku o 14  proc. Wobec poprawy nastrojów wśród przedsiębiorców zarówno w Katarze, jak i Dubaju, wzrosła aktywność na rynkach biurowych, co przełożyło się także na wzrost czynszów za najlepsze powierzchnie w tych lokalizacjach odpowiednio o 10 proc. i 5 proc. Jednak w ubiegłym roku wśród państw regionu EMEA czynsze najbardziej wzrosły w RPA - o prawie 30 proc. Przy wyjątkowo wysokim poziomie aktywności na rynku najmu w Republice Południowej Afryki odnotowano jednocześnie bardzo duży wzrost liczby dużych transakcji.

James Young, dyrektor biur firmy Cushman & Wakefield w regionie EMEA, powiedział: „Niewystarczająca podaż powierzchni wysokiej jakości w krajach regionu EMEA zmusi wielu najemców do przyspieszenia działań w celu pozyskania powierzchni na rynkach o ograniczonych zasobach. Presja na czynsze za najlepsze powierzchnie może się utrzymać ze względu na prognozowaną niewielką podaż nowych obiektów biurowych aż do drugiej połowy 2014 r.”.

Richard Aboo, Partner, dyrektor działu powierzchni biurowych w warszawskim oddziale Cushman & Wakefield, powiedział: „Pozytywne prognozy ekonomiczne dla Polski na lata 2014-2015 wskazują dalszy rozwój rynku nowoczesnej powierzchni biurowej, przy czym wysoka presja na stawki czynszowe powinna utrzymać się w kolejnych latach. W 2013 r. wolumen transakcji na rynku nieruchomości biurowych w Warszawie osiągnął najlepszy w historii wynik 633.600 mkw. Wzrost podaży oraz pustostanów w istniejących projektach wskazuje, że cykl koniunkturalny rynku znajduje się w fazie silnego wzrostu siły negocjacyjnej najemców szukających optymalizacji kosztów najmu lub poszukujących lepszego standardu powierzchni. Redukcja stawek czynszowych dotknęła przede wszystkim powierzchnie zlokalizowane w centrum miasta, gdzie w najlepszych budynkach stawki bazowe spadły do poziomu 25 EUR, czyli były o ok. 1,5 EUR niższe niż na koniec grudnia 2012 r. Na spadki stawek czynszowych szczególnie narażeni są właściciele istniejących budynków, których zdolność konkurowania z nowymi projektami w budowie oraz planowanymi jest często ograniczona”.

Ameryka Północna i Południowa

Po dwucyfrowych wzrostach w 2012 r. tempo wzrostu stawek czynszowych za najlepsze powierzchnie w obu Amerykach znacznie spowolniło do zaledwie 1 proc. w skali całego regionu. W Ameryce Południowej wynikało to z mniejszej aktywności na najważniejszych rynkach, tj. w Argentynie i Brazylii, a utrzymująca się w obu tych krajach niepewna sytuacja gospodarcza spowodowała spadek zarówno popytu wśród najemców, jak i czynszów za najbardziej atrakcyjne powierzchnie.

Rosnący popyt w ciągu roku w Ekwadorze i Kolumbii nie był w stanie zniwelować spadków czynszów na większych rynkach. W 2014 roku może wzrosnąć niepewność w Ameryce Południowej, a obawy o stan gospodarki mogą ujemnie wpłynąć na optymizm przedsiębiorców w wielu lokalizacjach. Niemniej jednak rozwój gospodarczy Ameryki Północnej przyczyni się do coraz większej stabilności w całym regionie.

Popyt w Stanach Zjednoczonych wzrósł w 2013 r. wobec szybszego niż przewidywano tempa ożywienia gospodarki – odnotowano wysoki poziom aktywności na rynku najmu oraz poprawę nastrojów w sektorze przedsiębiorstw. Jednak wzrosty czynszów nie były jednakowe we wszystkich lokalizacjach kraju, przy czym największe dotyczyły Nowego Jorku (Manhattan) i Bostonu. W 2014 r. utrzyma się trend wzrostowy czynszów w USA, co przełoży się na wzrosty czynszów w skali całego regionu.

Ron Lo Russo, prezes firmy Cushman & Wakefield w regionie stanów Nowy Jork, New Jersey i Connecticut, powiedział: „Środkowy Manhattan (Aleje Madisona i Piąta) został ponownie najdroższym rynkiem powierzchni biurowych obu Ameryk. W okolicy Alej Madisona i Piątej znajduje się wiele bardzo prestiżowych nieruchomości biurowych, w których czynsze wywoławcze są wyższe niż przy innych ulicach. Lokalizację tę cenią sobie tacy najemcy jak fundusze hedgingowe i firmy private equity, które są gotowe płacić nawet trzycyfrowe czynsze”.

Azja i Pacyfik

W 2013 r. czynsze w skali całego regionu Azji i Pacyfiku wzrosły o niecałe 2 proc. W pierwszej połowie roku warunki gospodarcze nie sprzyjały ożywieniu, ale drugie półrocze przyniosło wzrosty na najważniejszych rynkach, tj. w Chinach i Japonii. Niemniej jednak w rankingu najdroższych lokalizacji biurowych świata znalazło się szereg miast tego regionu: Hongkong utrzymał się na drugim miejscu, Pekin uplasował się na czwartej pozycji, a Tokio – na piątej. Podobnie jak w 2013 r. w bieżącym roku czynsze utrzymają się raczej na niezmienionym poziomie ze względu na niewielki i stabilny popyt na powierzchnie biurowe, ale jednocześnie wzrośnie zakres oferowanych najemcom zachęt.

Podobnie jak w 2013 r., w bieżącym roku utrzyma się niewielki, ale trwały wzrost gospodarczy, co przełoży się na wzrost popytu wśród najemców w całym regionie Azji i Pacyfiku. Głównym motorem ożywienia będą najważniejsze gospodarki regionu, czyli Chiny, Japonia i kraje Azji Południowo-Wschodniej, w których popyt na powierzchnie biurowe wzrośnie w ciągu roku najbardziej.

Cushman & Wakefield